Her ne kadar bu bölge Türkiye'nin en önemli ekosistemlerinden bazılarını barındırsa da, bölgenin eşsiz doğası hızla bozulmakta ve yöre halkı bunun sonucunda erozyon, sel, çevre kirliliği ve faydalı bitkilerin yok olması gibi giderek artan çevre sorunlarıyla karşılaşmakta.
KuzeyDoğa Derneği, bu bölgedeki zenginliklerin kaybolmaması için çalışıyor. Bunun için sayısız projeye imza atıyor. Bu çalışmalardan biri de "Kuş halkalama"...
Neden Kuşlar?
Kuşlar bilimsel olarak en iyi tanınan, en kolay araştırılan ve en çok merak uyandıran canlılardan. Kuşların sayılarındaki artış ve azalmalar çevre sağlığının göstergeleri. Kuş gözlem turizmi, birçok ülkede büyük bir gelir kaynağı. Öğrencilere araştırma tecrübesi kazandıran ve yöre insanına bölgenin doğal zenginliğini tanıtan kuş araştırma projeleri, biyoloji eğitimi, doğa turizmi ve çevre bilincinin oluşması için de çok önemli.
Kuş Halkalama Nedir?
Kuş halkalama, kuşlara zarar vermeyen çok ince ağlarla kuşları yakalayıp, her birinde özgün bir numara olan ve kimlik niteliği taşıyan, hafif, paslanmaz, aluminyum halkaları kuşların bacağına takarak kuş göçlerini ve kuş sayılarındaki değişiklikleri takip etmektir. 100 yıldan fazla bir süredir birçok ülkede milyonlarca kuş bu yöntemle araştırılmıştır. Üzerinde kuşun halkalandığı ülkenin adını ve ülke halkalama merkezinin adresini taşıyan bu halkalar, halkalı bir kuş tekrar yakalanırsa veye ölüsü bulunursa, kuşun nereden geldiğini gösterir. Örneğin 2003'de Samsun'da halkalanan bir kuş aynı sene Güney Afrika'da bir cama çarpıp ölmüş ve halkası sayesinde ülkemizden geldiği tespit edilmiştir.
Türkiye'de kuş halkalama projesinin koordinasyonunu Türkiye Ulusal Halkalama Programı (UHP) gerçekleştirmektedir. UHP web sitesinden kuş halkalama ile ilgili daha detaylı bilgiler edinebilirsiniz. Halkalı bir kuş bulursanız, halkanın üzerindeki tam adresi ve numarayı Ulusal Halkalama Programı'na bildirin.
Kuş Halkalamaya Siz de Katılın
KuzeyDoğa Derneği, bu yıl yapacağı kuş halkalama çalışmaları için gönüllüler arıyor. Dernek, bu konuda gönüllü olacaklara şu çağrıda bulunuyor:
Her yıl olduğu gibi bu yıl da ilkbahar ve sonbahar aylarında Kars ve Iğdır illerinde yapmış olduğumuz kuş halkalama çalışmalarımıza devam ediyoruz. Aras istasyonda çalışmalarımız bu ilkbahar 15 Mart– 30 Mayıs 2010 tarihleri arasında yapılacaktır. Kuyucuk’ta ise lisanslı halkacı ve hava durumuna bağlı olarak 15 Nisan – 30 Mayıs 2010 tarihleri arasında halkalama çalışmalarının yapılması planlanmaltadır. Bu 2,5 aylık sürede kuş halkalama istasyonlarımızda gönüllü olarak çalışmak isteyenleri Kars’a bekliyoruz. Gönüllülerin öğrenci olması durumunda Kars’a geliş ve gidişleri (tren ya da otobüs) KuzeyDoğa derneği tarafından karşılanacaktır. Minimum katılma süresi 15 gündür ve 15 günden az katılacak olanların maalesef yol ücretlerini öğrenci de olsa karşılayamayacağımızı bildiririz. Öğrenci olmayanların Kars’a geliş ve gidişleri kendilerine aittir. İstasyonlarımızda tüm gönüllülerin yeme, içme, konaklama, Kars-Kuyucuk, Kars-Tuzluca ulaşımları tarafımızdan sağlanacaktır. İstasyon kurallarına uyarak programı başarıyla tamamlayanlara, KuzeyDoğa Derneği, Kafkas Üniversitesi ve Stanford Üniversitesi imzalı katılım sertifikası verilecektir.
Aras istasyonunda konaklama köy içinde Iğdır valiliği tarafından bize tahsis edilen 5 yatak kapasiteli, alafranga tuvaletli, 24 saat duş imkânı olan (elektrikli şofben) eski öğretmen lojmanında yapılacaktır. Sabah kahvaltısı hariç yemekler köyden Zeynep Abla tarafından hazırlanmakta, öğle yemeği halkalama karavanında ve akşam yemeği ise köyde Zeynep Abla’nın evinde yenilmektedir.
Çalışmalarımız sayesinde Türkiye’nin 13., Doğu Anadolu’nun ilk ve tek RAMSAR alanı olmuş, 2008’de İngiltere’nin en prestijli çevre ödülü Whitley Altın Ödülüyle ödüllendirilmiş, 2009 yılında ise Avrupa Komisyonu tarafından Avrupa’nın Seçkin Turizm Cenneti seçilmiş Kuyucuk gölünde bulunan istasyonumuzda konaklama köy içinde Kars valiliği tarafından bize tahsis edilen 6 yatak kapasiteli, alafranga tuvaletli, 24 saat duş imkânı olan (elektrikli şofben) eski öğretmen lojmanında ve göl kenarında bulunan 6 yatak kapasiteli küçük kulübede yapılacaktır. Yemekler ise gönüllüler tarafından hazırlanacaktır. Kuyucuk rakım olarak daha yüksek olduğundan uyku tulumu ve kalın giyecekler getirilmesi tavsiye olunur.
Çalışmalar lider halkacı tarafından yönetilecek ve gönüllüler ağların saat başı düzenli kontrolü, kuşların ağlardan toplanması, halkalama merkezine getirilmesi, deftere kaydedilmesi, halkalanan kuşlara oryantasyon deneylerinin yapılması, halkalama işlemi bittikten sonra tekrar doğaya salınması ve yemeklerin hazırlanması gibi konularda sorumlu olacaktır. Gönüllülerin İngilizce bilmesi şart olmamakla birlikte, tercih sebebidir. Bu yıl lider halkacımız Güney Afrika Cumhuriyeti'nden olup İngilizce konuşmaktadır. İstasyonlardaki kapasite durumuna göre KuzeyDoğa Derneği gönüllüleri istasyonlar arası değiştirme hakkını saklı tutar.
Bunun dışında istasyonlarımızda kontroller arasında nöbetleşe öğle uykusu çekebilir, bol bol kitap okuyabilir, kuş gözlemlemeye çıkabilir, yakala-bırak şeklinde olduğu sürece Aras nehrinde balık tutabilir, uzun yürüyüşlere çıkabilir, sonbahar kuş göçünü seyredebilir, kelebek gözlemi yapabilir, at binebilir, köylülerle takılabilir, kontrol saatleri arasında diğer gönüllülerle batak atabilirsiniz.